Karpaty

Karpaty - (węg. Kárpátok; rum. Carpaţi; ukr. Карпати, czes. i słow. Karpaty) – są łańcuchem górskim położonym w Europie środkowej. Łuk Karpat jest największym w tej części świata, przechodzi w łuk i ciągnie się przez Rumunię, Ukrainę, Węgry, Słowację oraz Polskę. Najwyższym szczytem jest Gerlach o wysokości 2655 m n.p.m.
Nazwa Karpaty jak przypuszczają naukowcy od nazwy dackiego plemiena Karpian, które żyło w pierwszym tysiącleciu naszej ery na terenie Karpat Wschodnich, wymieniał je Ptolemeusz w II wieku n.e. jako Karpates Oros. Możliwe też, że nazwa ta wywodzi się od indoeuropejskiego słowa korpata, które oznacza góra lub skała. Inną hipotezą jest jej pochodzenie od przedindoeuropejskiego cara 'kamień'. W XIII- i XIV-wiecznych oficjalnych dokumentach węgierskich pojawia się pod nazwą Thorchal bądź Tarczal lub rzadziej jako Montes Nivium. W Polsce po raz pierwszy nazwa Karpaty, została użyta przez Stanisława Staszica w XIX wieku w dziele O ziemiorództwie Karpatów i innych gór i równin Polski (1815).
Karpaty wchodzą w skład alpejskiego systemu górskiego. Zajmują one powierzchnię około 190 tys. km² i tym samym stanowią drugi co do wielkości, zaraz po Alpach łańcuch górski w Europie. W granicach Polski powierzchnia Karpat wynosi jedynie około 19 600 km², stanowi to około 6,3% całkowitej powierzchni kraju.
Stosunek powierzchni ogólnej Karpat:
- Karpaty rumuńskie zajmują 55,5% powierzchni ogólnej Karpat,
- Karpaty słowackie zajmują 14,3% powierzchni ogólnej Karpat,
- Karpaty ukraińskie zajmują 10,3% powierzchni ogólnej Karpat,
- Karpaty polskie zajmują 9,3% powierzchni ogólnej Karpat,
- Karpaty czeskie zajmują 6% powierzchni ogólnej Karpat,
- Karpaty węgierskie zajmują 4,3% powierzchni ogólnej Karpat,
- Karpaty austriackie zajmują 0,2% powierzchni ogólnej Karpat.
Łańcuch Karpat zajmuje odpowiednio:
- na Słowacji 61% powierzchni kraju,
- w Rumunii 48,8% powierzchni kraju,
- w Czechach 16% powierzchni kraju,
- na Węgrzech 9,7% powierzchni kraju,
- w Polsce 6,2% powierzchni kraju,
- na Ukrainie 3,6% powierzchni kraju,
- w Austrii 0,6% powierzchni kraju.
|